OYLA: қараша 2019

11[51]

Пілді аш қалдырмаудың жолы

Пропорционал шамалармен жұмыс істеген кезде, көбінесе нәтижені түйсікке сүйеніп есептейміз. Алайда мәселе аудандар немесе көлемдер туралы болғанда, түйсік жиі қателесіп жатады. Мұндай қателіктерді қалай айналып өтуге болады — талқылап көрейік!

Физикадағы қателіктер

Физика талапты ақылға ойланарлық қаншама азық бере алады, ал белгілі бір жағдайда сыни ойлауды дамытады. Алайда мына қарама-қайшылыққа қараңыз: орта мектептегі физиканың бүгінгі ғылымға аса қатысы жоқ. Әлем бойынша миллиондаған оқушылар оқитын түсініктер мен құбылыстардың басым бөлігі XVII—XIX ғасырлардан келе жатыр! Онда неге бұларды осы қалпында зерттеуді жалғастырып келеміз?

Беттік белсенді заттектер

Кір жуатын ұнтақтар, ыдыс жууға арналған құралдар, сабын және тағы басқа жуу құралдары кірге қарсы күрес кезінде несімен мықты? Егер олардың құрамын оқысақ, ББЗ (ПАВ) деген құпия қысқартылған сөзді оқуға олады. Сонымен, ол не?

Жұлдыздан келген қонақ

2019 жылы 30 тамызда ресей астрономы өзі жасап шығарған 65-сантиметрлік телескоптың көмегімен кометаны ашты; оған оның құрметіне 2I/Borisov деген атау берілді. Бір қарағанда, бұл оқиғада таңқаларлық ештеңе жоқ секілді. Астрономдар осы қатарға жататын 6400 аспан денесін аңғарды, әрі жыл сайын екі-үштен жаңалары қосылып отырады. Таңқаларлығы сол, 2I/Borisov — адамзат тарихындағы Күн жүйесіне басқа жұлдыздан ұшып келген тұңғыш комета.

Әр түйірінде білім жатыр: тозаң қандай құпияға ие?

Өсімдіктің кішкентай және көзге көрінбейтін бөлігі — споралар мен тозаңдар — біз ойлағандай қарапайым емес. Олардың көмегімен ағзалардың туыстық байланысын орнатып, тау жыныстарының жасын анықтап, мұнайды іздеп, тіпті, қылмысты ашуға да болады. Осының бәрін споралар мен тозаң дәндерінің өлшемдері мен пішіндерін өсімдіктердің нақты түрлерімен және айналасындағы жағдаймен арақатынасын белгілейтін ғылым — палинология қамтамасыз етеді.

Статьи