OYLA: Қараша 2017

№ 11 (27)

Ми қатпарлары қайдан пайда болған?

Адам баласының өз миына қатысты жасаған алғашқы жаңалығы — оның беті сайлармен және қатпарлармен қапталғаны. Артықшылығы айқын: үлкен аудан кішкентай кеңістікке сыйып кетеді. Алайда, қатпарларды қабық қылып «мыжитын» қандай «күш»?

Жармасқы төбеде қалай жүреді?

Жармасқы – тропиктер мен субтропиктерді мекен ететін кесірткі. Олардың басты белгісі – жабысқақ табандары. Жармасқылар тік ылдилар арқылы өрмелеп, тегіс қабырғалармен жорғалап, жылтыратылған әйнектің үстінде төмен қарай салбырап жүре алады. Олардың табанында сорғыш жоқ және олар желім бөлмейді, басты құпия – жармасқы қозғалған кезде молекулярлық физика заңдарын пайдаланады!

Петри табақшасы және оның тарихы

Алғашқы антибиотиктерден бастап, бағаналық жасушаларды өсіруге, микроағзаларды бақылаудан бастап, жаңа дәрілерді тестілеуге дейін – барлығы Петри табақшасының арқасында жүзеге асып отыр. Ол мөлдір қақпақпен жабылған, шағын ғана жайпақ цилиндр. Алайда, оның өзіндік айтулы тарихы бар.

Фактчекинг: сенім білдірме және тексер

Фактчекинг – деректердің нақтылығын тексеру. Қазіргі таңдағы біздің оқиғалар мен түрлі жаңалықтарға толы әлемімізде қатаң да қорқынышты, кейде, тіпті, жай ғана жалған ақпараттан сақтану аса маңызды екенімен келісетін боларсыздар

Ақша қалай пайда болды?

Бүгінде ақшаға кез келген затты сатып алуға болады. Алайда, әрқашан бұлай болмаған. Адамзат тарихында олар бертін келе — шамамен жеті мың жыл бұрын пайда болған. Олардың тарихы көне заманнан бастау алып, адамзаттың көптеген кезеңдері арқылы өтеді.

Нүктеге дөп тиеміз

Бұл кітаптардан жаңа шыққан типографиялық бояу­дың иісі аңқымайды. Көп жағдайда олардың түптелуі де ерекше – серіппеге бекітілген. Парақтардың қалың шетіне саусағыңды тіліп алу мүмкін емес. Біреулер олардың ішінде суреттер жоқ деп есептейді (алайда бұл жалған пікір). Ал сіздер Брайль әріптері бар кітаптар туралы не білесіздер?

Шекарадағы күш

Дәл осы күшсіз көлігіміздің кузовын бояу мүмкін болмас, онсыз суаршын жәндік су бетімен жүгіре алмас, ал майлы ыдысты жуу ешкімнің қолынан келмейтін бейнетке айналар еді. Беткей кернеу күші табиғаттағы көптеген ғажайып құбылыстарға жауапты.